Wat kunnen we leren van Finland en Estland over bodemverontreiniging?

Eind mei 2026 namen OVAM-collega’s Johan Ceenaeme en Griet Van Gestel deel aan de voorjaarsmeeting van het CommonForum in Helsinki (Finland) en Tallinn (Estland). Deze bijeenkomst bracht Europese beleidsmakers en experts samen rond het beheer van verontreinigde bodems en de implementatie van de Europese Bodemmonitoringsrichtlijn.

Wat speelt er in Finland en Estland?
De meeting gaf ook een interessante inkijk in hoe andere landen omgaan met bodemverontreiniging.

• Finland beschikt over een uitgebreide databank met ongeveer 30 000 (mogelijk) verontreinigde sites, vooral voormalige industriële zones, stortplaatsen en tankstations. Opvallend is dat jaarlijks zo’n 500 saneringsprojecten opstarten, vaak gekoppeld aan herontwikkeling en bouwprojecten. Er is ook specifieke aandacht voor zogenaamde ‘orphan sites’ (zonder duidelijke saneringsplichtige), waarvoor de overheid ondersteuning voorziet. 
• Estland bekijkt bodemverontreiniging sterk vanuit de link met waterkwaliteit. Door de korte afstanden en kwetsbare watervoorraden kan bodemverontreiniging snel doorwerken naar grond- en oppervlaktewater. Vooral in voormalige mijnregio’s, zoals in het noordoosten van het land, is de impact groot. Daar wordt gewerkt met geïntegreerde projecten die bodem- en waterproblemen samen aanpakken, bijvoorbeeld via sanering, modellering en natuurherstel

Deze voorbeelden tonen dat bodembeleid sterk verweven is met ruimtelijke ontwikkeling, waterbeheer en klimaatadaptatie – een herkenbare uitdaging ook in Vlaanderen.

OVAM zet expertise in rond zorgwekkende stoffen
OVAM leverde zelf een sterke inhoudelijke bijdrage tijdens de meeting. Zo stelde Johan Ceenaeme het EmConSoil-netwerk voor, dat inzet op kennisdeling en beleidsontwikkeling rond bodemverontreiniging met zorgwekkende stoffen. Dit netwerk, gefinancierd door OVAM, brengt overheid, onderzoek, bedrijven en middenveld samen en organiseert conferenties en webinars rond onder meer pfas. 

Daarnaast werkt OVAM mee aan een gezamenlijk Europees discussiedocument rond pfas in bodem en grondwater, dat verder wordt uitgewerkt richting eind 2026. 

Circulair omgaan met uitgegraven bodem
Ook het hergebruik van uitgegraven bodemmaterialen kwam uitgebreid aan bod – een thema dat sterk leeft in heel Europa.

OVAM stelde de Vlaamse aanpak voor, die inzet op maximaal hergebruik van bodemmaterialen, ondersteund door kwaliteitscontrole en traceerbaarheid. Tegelijk werden ook gedeelde uitdagingen benoemd, zoals het omgaan met nieuwe materialen, chemische kwaliteit en economische randvoorwaarden binnen een circulaire economie. 

En als kers op de taart: deze sessie vond plaats op de ferry tussen Helsinki en Tallinn – een unieke setting die de internationale uitwisseling nog extra kleur gaf.