Circulaire economie
Vlaanderen Circulair is, sinds de oprichting in 2017, een erkend knooppunt (een regionale hub) om de transitie naar een circulaire economie binnen Vlaanderen te initiëren en te versnellen. Het partnerschap heeft de laatste jaren heel wat koplopers ondersteund om circulaire praktijken uit te testen en uit te bouwen. Een aanpak die loont. In heel wat sectoren zien nieuwe circulaire initiatieven het licht, zowel vanuit kleine als grote organisaties. Lees alles over hoe we samen de omslag naar duurzame circulaire praktijken kunnen versnellen in het jaarverslag van Vlaanderen Circulair.
Ecodesign
ETAP Lighting wint Henry van de Velde Award 2025 : een lichtend voorbeeld in de circulaire economie
ETAP Lighting, een pionier in de verlichtingsindustrie, mocht in 2025 de prestigieuze Henry van de Velde Ecodesign by OVAM Award in ontvangst nemen. ETAP maakte de shift van verkoop naar dienstverlening. Om dat te realiseren werd het productgamma volledig herdacht met het oog op onderhoud, démontage, herstel en vervanging van onderdele, wat de levensduur van de producten aanzienlijk verlengt. De award zet de inspanningen van ETAP richting circulaire en duurzame verlichtingsoplossingen in de spotlight.
Met deze award wil OVAM ontwerpers of bedrijven aanmoedigen om hun grenzen binnen ecodesign te blijven verleggen en anderen te inspireren.
Circulaire reinigingsset Revi wint Ecodesign Award 2025 voor studenten
Revi, een circulaire hechtingsset ontwikkeld door Enya De Raedemaecker (Universiteit Antwerpen), won de Ecodesign Award 2025. Jaarlijks worden in Belgische ziekenhuizen naar schatting 295 000 wegwerp-hechtingssets gebruikt, goed voor heel wat medisch afval. Revi doorbreekt dit patroon door de box en instrumenten na gebruik professioneel te reinigen, assembleren en steriliseren voor hergebruik, zonder extra werklast voor ziekenhuispersoneel.
De jury prees Revi om de volledige uitwerking, duidelijke visie en sterke uitvoering, en ziet veel toekomstpotentieel voor ecodesign in de zorgsector. De Ecodesign Award, een initiatief van OVAM en Vlaanderen Circulair, daagt ontwerpstudenten uit met circulaire oplossingen voor maatschappelijke problemen.
Meer info
CAP
Circular Ambassador Program gaat internationaal
36 deelnemers uit 12 landen maakten deel uit van de internationale editie van het Circular Ambassador Program (CAP), die plaatsvond van 12 tot 16 mei 2025. Uit de hele wereld reisden ze af naar Mechelen, het bewijs dat circulariteit leeft en zich niet laat begrenzen.
Na drie Belgische CAP-edities wilden we onze kennis en methodiek breder verspreiden. Samen met onze partners The Argonauts, Möbius en VITO zetten we professionals wereldwijd aan om de trainers van de toekomst te worden. Daarvoor ontwikkelden we het CAP-draaiboek. Handig voor organisaties om eigen trainers op te leiden of zelf CAP-trainingen te organiseren.
Gratis online cursussen van Vlaanderen Circulair
Binnen het Cmartlife-project ontwikkelde Vlaanderen Circulair twee gratis online cursussen (Massive Open Online Course, of kortweg MOOC) rond circulaire economie.
MOOC 1 voorziet in basiskennis rond circulaire economie. MOOC 2 richt zich op het onderwijsveld door tips en methodieken aan te reiken voor integratie in onderwijs en bedrijfspraktijk via een breder curriculum. Met het laagdrempelige MOOC-format kan onderwijzend personeel op een moment naar keuze bijleren op eigen tempo.
Circulair aankopen
Circulair aankopen vermindert de totale hoeveelheid gebruikte materialen via hergebruik, levensduurverlenging en door niet-hernieuwbare grondstoffen te vermijden. De doelstelling is om de markt uit te dagen de omslag naar een circulaire economie te versnellen.
In 2024 kreeg circulair aankopen in Vlaanderen extra aandacht, een beweging die zich in 2025 heeft voortgezet. Pilootprojecten helpen aankopers en leveranciers om strategieën te testen, kennis te delen en praktische tools te ontwikkelen. Vlaanderen Circulair zorgt ervoor dat die inzichten structureel worden verankerd. Het Facilitair Bedrijf blijft trekker, samen met VVSG, het Departement Omgeving en Vlaanderen Circulair, met ondersteuning van Studio D voor het programmamanagement.
In 2025 zetten we in op samenwerking over organisaties en sectoren heen, met een netwerk dat gestaag is gegroeid. De werksessies vormen de kern van de activiteiten, met nieuwe thema’s als aankoopprojecten en kennisuitwisseling.
Gerichte begeleiding en inspirerende praktijkvoorbeelden leiden tot blijvende veranderingen in aanpak en gedrag. Ook internationaal blijft Vlaanderen voortrekker, via het European Circular Economy Stakeholder Platform en projecten als CEO, CCRI en CFIT.
Circulaire kantoren dankzij CEO-project (2023-2026)
Het Interreg North Sea Circular Economy Office (CEO)-project brengt dertien Europese partners samen om circulaire kantoorpraktijken mainstream te maken, van ontwerp tot herbestemming. In Vlaanderen werken Vlaanderen Circulair, WOOD.BE, Kringwinkel Antwerpen en ONBETAALBAAR samen binnen de Circulaire Familie, een netwerk dat aanbieders, ontwerpers en producenten verbindt.
Vlaanderen Circulair publiceerde een gids rond wetgeving en beleid voor kantoormeubilair, van overheidsopdrachten tot ecodesign en toekomstige EU-kaders zoals de ESPR.
Op 28 februari 2025 organiseerden de Vlaamse partners een event over circulair kantoormateriaal, met inzichten uit de Vlaamse pilot en bijdragen van onder meer Transmoove/NNOF, Het Facilitair Bedrijf en de Nationale Bank. In workshops stonden prototyping, ecodesign, CO₂, perceptie en dienstverlening centraal.
Op 13 juni 2025 volgde een webinar over ESPR en het Digitaal Productpaspoort (DPP). Vier maanden later kwam de sector samen bij Kringwinkel Antwerpen rond circulaire businessmodellen, eerste meubelprototypes en de lancering van de Circulaire Familie als samenwerkingsplatform. Het project toont dat circulaire kantoren vandaag al realiteit worden in Vlaanderen, in Europese samenwerking.
Lokaal Circulair
Hoe lokale circulaire bedrijven ondersteunen?
Lokale besturen spelen een sleutelrol in de circulaire transitie. Via Lokaal Circulair ondersteunen we steden en gemeenten om circulaire projecten op te zetten, te versterken en te verbinden. Samen bouwen we aan veerkrachtige, toekomstgerichte gemeenschappen die slim omgaan met grondstoffen en streven naar een samenleving zonder afval en uitval. In een circulaire gemeente wordt verspilling vermeden, materialen efficiënt ingezet en logische keuzes gemaakt. Om die omslag te maken, werken inwoners en bestuur, bedrijven en kennisinstellingen samen.
In 2025 verankerden lokale besturen hun circulaire ambities sterker in beleid en praktijk, aangejaagd door Europese druk, Vlaamse programma’s en lokale experimenten. Sinds de lokale verkiezingen van 2024 ondersteunden onder meer OVAM en VVSG steden en gemeenten via roadshows, webinars en events met kennis en tools rond circulaire planning en uitvoering. Zij plaatsten thema’s als circulair bouwen, delen, sociaal en circulair ondernemerschap en bovenlokale samenwerking centraal en zorgden zo voor een duidelijke positieve dynamiek bij steden, gemeenten, provincies en intercommunales.
KARMA: van Europees project naar lokaal beleid
KARMA is een Interreg Europe-project waarin zeven Europese partners circulaire strategieën en acties verankeren in lokale en regionale beleidsinstrumenten, vaak een klimaatplan. In Vlaanderen lag de focus eerst op een circulaire uitbreiding van het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP). Door de uitfasering daarvan verschoof de aandacht naar woon- en renovatiebeleid, om klimaatbeleid en circulaire economie dichter bij elkaar te brengen. In 2026 start de laatste projectfase en worden de resultaten gedeeld.
In maart 2025 kwamen de partners samen in Vlaanderen voor een partnermeeting en een tweedaagse Staff Exchange, met als doel inspiratie op te doen, netwerken te versterken en circulariteit concreet te maken.
Vlaanderen als voortrekker in de circulaire transitie van steden en gemeenten
Eind 2025 werd het traject afgerond van Vlaanderen Circulair als pilootregio van het CCRI. Dat initiatief van de Europese Unie maakt deel uit van het actieplan om de circulaire economie in te voeren in alle Europese steden en gemeenten.
Als pilootregio krijgt Vlaanderen steun van het CCRI om de circulaire transitie in Vlaamse steden en gemeenten te bevorderen en om nieuwe initiatieven op poten te zetten. Tegelijk inspireert Vlaanderen Circulair met haar ervaringen en realisaties de andere gemeenten en regio’s in de CCRI-gemeenschap. Vlaanderen Circulair nam ook deel aan CCRI-activiteiten zoals de thematische werkgroep bouw.
Huren en Delen
Gerichte call Gedeeld Gebruik
De Vlaamse Regering lanceerde in 2025 een subsidieoproep van 2 miljoen euro voor projecten rond gedeeld gebruik, levensduurverlenging en vermindering van materiaalverlies. Van de 66 ingediende projecten werden er 21 goedgekeurd die gedeeld gebruik toegankelijker maken voor burgers, bedrijven en organisaties.
De geselecteerde projecten dekken een breed spectrum: digitale platformen voor verhuur en ruil, circulaire uitleendiensten voor studenten en gezinnen, en innovatieve businessmodellen voor sectoren zoals mode, interieur en landbouw.
Ook onderzoek naar gedragsverandering en data-inzichten om gedeeld gebruik te verbeteren komen aan bod. Bovendien speelt sociale inclusie een belangrijke rol via samenwerkingen met maatwerkbedrijven en lokale besturen.
Sharing Summit: huren en delen zonder drempels
Op 20 november vond de derde editie van de Sharing Summit plaats bij Plein Publiek in Antwerpen. Circulaire pioniers, gevestigde waarden en veranderaars ontmoetten elkaar om te verkennen hoe de Vlaamse huur- en deelmarkt verder kan groeien. CSI-UGent lichtte tijdens het event de studieresultaten toe.
“Met de Green Deal willen we van huren en delen de norm maken. Tijdens onze Sharing Summit wisselen we van gedachten over retail, logistiek en lokale initiatieven”, aldus Lieven D’hondt van Wij Delen vzw. “De markt zet grote stappen voorwaarts. Nu is het zaak om voor professionele en particuliere gebruikers de laatste drempels weg te nemen.”
Werkagenda Circulair Bouwen: materialen duurzamer gebruiken
De omslag naar een circulaire bouweconomie vraagt om innovatie, een grondige koerswijziging en een andere visie op design, de maakindustrie, dienstverlening, consumptie en businessmodellen.
Die transitie kan alleen slagen met samenwerking over de hele keten heen. Daarom bundelt de werkagenda Circulair Bouwen de krachten met actoren uit de bouwsector. In 2025 lag de focus op vier pijlers: inspireren, verbinden, samen de koers bepalen en doen.
OVAM en Embuild trekken deze werkagenda, in samenwerking met Vlaanderen Circulair. In 2025 werd de kerngroep vernieuwd en verbreed, zodat de nodige sleutelspelers samen aan tafel zitten om de circulaire bouwtransitie te versnellen. Voor 2025 en 2026 ligt de focus op materiaalkringlopen sluiten en materialen duurzamer gebruiken.
De afgelopen twee à drie jaar werden in de bouwsector negen Living Labs Circulaire Economie afgerond, met steun van VLAIO. Deze Living Labs brengen bedrijven, kennisinstellingen, sectororganisaties, overheden en de sociale economie samen. Ze signaleren knelpunten uit de praktijk, formuleren beleidsaanbevelingen en dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van de werkagenda Circulair Bouwen.
Werkagenda Chemie en Kunststoffen: alle ogen op ecodesign
In de sectoren chemie en kunststoffen worden materialen nog al te vaak ontworpen zonder oog voor hergebruik. Zo blijven schadelijke stoffen in omloop en wordt slechts een deel van het ingezamelde afval gerecycleerd.
De werkagenda chemie en kunststoffen versnelt de transitie naar een duurzame en circulaire chemische en kunststofsector in Vlaanderen. Ze bundelt hiervoor de krachten van bedrijven, kennisinstellingen, overheden en middenveld. De regie van de werkagenda ligt bij OVAM en essenscia, in samenwerking met Vlaanderen Circulair.
Om voor meer focus en samenhang te zorgen, werd de werkagenda chemie en kunststoffen in 2025 heringericht rond vier strategische thema’s die samen de circulaire transitie vormgeven:
- Alles komt terug bundelt initiatieven rond terugnamesystemen, retourlogistiek en kwaliteitsborging
- CO₂ als grondstof richt zich op technologieën en markten voor CO₂-valorisatie
- Biogebaseerde grondstoffen zet in op regeneratieve koolstofbronnen en opschaling van biogebaseerde toepassingen
- Ecodesign vormt de rode draad door de pijlers heen. De ontwerpfilosofie bepaalt hoe materialen, producten en processen vanaf de start circulair worden opgebouwd.
Roadmap kunststofrecyclage: eindrapport 2025
Tegen 2050 wil Vlaanderen een Europese koploper worden in kunststofrecyclage. Ambitieus, maar hoe pakken we dat aan? De Roadmap Kunststofrecyclage Vlaanderen biedt het antwoord. Deze strategische studie, ontwikkeld door WEWIS, OVAM en VLAIO, zoomt in op de huidige situatie en schetst verschillende toekomstscenario’s.
CCU-event: van CO2-uitstoot naar grondstof
In maart 2025 organiseerden OVAM en essenscia de CCU Pioneering Sessions: een event rond Carbon Capture and Utilisation (koolstofafvang en -hergebruik) dat industriële spelers, onderzoekers en beleidsmakers samenbracht. De centrale vraag: hoe maken we van CO₂-uitstoot een grondstof?
WACK Community Event: hoe de circulaire chemie- en kunststoffensector versnellen?
Meer dan honderd partners en pioniers, één gezamenlijke missie: de circulaire chemie- en kunststoffensector versnellen. Dat was de inzet van het WACK Community Event op 11 juni in Brussel, georganiseerd door de werkagenda chemie & kunststoffen.
De boodschap? Vlaanderen heeft het potentieel om koploper te worden in de circulaire koolstofeconomie. Maar alleen als beleid, financiering en uitvoering beter op elkaar aansluiten. Het slotpanel formuleerde vijf aanbevelingen, waaronder meer transparantie over recyclaatgebruik en de oprichting van een Vlaamse Circulariteitscoalitie.
Terugnamesystemen voor kunststoffen in de bouw
Van losse initiatieven naar een structureel systeem: dat is de ambitie voor terugnamesystemen in de bouw. In 2025 werden producenten, bouwbedrijven, logistieke en recyclagepartners drie keer samengebracht om die stap te zetten.
De gesprekken gingen over vier obstakels: kwaliteit, businesscase, logistiek en regelgeving. Kwaliteit en traceerbaarheid bleken cruciaal: zonder uniforme normen en betrouwbare datastromen blijft vertrouwen in recyclaat beperkt.
Plastic Matters-events: hoe plasticstromen circulair maken?
Op 24 april 2025 stond het Plastic Matters-event volledig in het teken van de vraag ‘hoe maken we plasticstromen structureel circulair?’ Het thema van de dag bracht baanbrekende ontwikkelingen samen.
Plastic Matters gaf een scherp beeld van waar Vlaanderen en Europa vandaag staan, en welke stappen we samen moeten zetten om plasticstromen circulair te maken.
Het Plastic Matters-event van 6 november bracht de kunststofketen samen rond één centrale vaststelling: de Europese recyclagesector staat financieel en structureel onder druk door de groeiende kloof tussen goedkope nieuwe polymeren en duurdere gerecycleerde materialen.
Alleen door ketensamenwerking, langetermijncontracten en investeringen in competenties kan de sector vermijden dat Europa binnen enkele jaren meer plasticbalen dan bomen telt.