Sorteren, inzamelen en verwerken van bouw- en sloopafval

Bouw- en sloopafval voor professionelen

Scheiden aan de bron!

Verschillende soorten afval die ontstaan tijdens het bouw- en sloopproces worden gescheiden ingezameld. Dit geeft de beste garantie op een gerecycleerde grondstof met hoge kwaliteit en beperkt de hoeveelheid afval die we storten of verbranden. Een zuivere stroom bestaat uit één type afvalstof, vb. een afvalstroom puin of een afvalstroom metaal, gescheiden aan de bron.


Materialen voor hergebruik, worden best meteen opzij gehouden en niét vermengd met afval. Deze materialen later uit afval sorteren is veel moeilijker: 

  • Praktisch: door deze materialen vooraf opzij te houden, is geen verdere sortering nodig. Bovendien is de kans op schade in verder transport beperkt. 
  • Juridisch: herbruikbare materialen die samen worden afgevoerd met afval, krijgen juridisch het statuut van afval. De volgende schakel in de verwerking moet bijgevolg ook vergund te zijn om afval te verwerken. 

 Verplicht te scheiden afvalstoffen 
 

Artikel 4.3.2 in VLAREMA geeft een lijst van afvalstoffen die u apart moet houden voor ophaling of inzameling. Deze afbeelding illustreert  de belangrijkste afvalstoffen die op een werf voorkomen en die gescheiden worden aan de bron.

Gevaarlijke afvalstoffen mogen niet opnieuw in de materiaalkringloop terechtkomen. Deze worden daarom steeds afzonderlijk ingezameld. Voor deze afvalstoffen geldt een nultolerantie. Inzamelaars weigeren gemengd afval dat gevaarlijke afvalstoffen bevat zoals:  

  • Klein gevaarlijk afval zoals resten van siliconen, verfblikken en -borstels, verf- en lijmresten, afbijtmiddelen, afvalolie …  
  • Gevaarlijke afvalstoffen, zoals batterijen  
  • Asbestcement, asbesthoudende en asbestverdachte materialen
  • AEEA (afgedankte elektrische en elektronische apparatuur)

Verwerkers (recycleurs) die de verschillende fracties van bouw- en sloopafval opwerken tot recyclaten hanteren zuiverheidseisen voor de afvalstoffen die ze toelaten in hun proces. Om aan de acceptatiecriteria te voldoen is het apart houden van specifieke afvalstromen vaak noodzakelijk. Volgend bouw- en sloopafval wordt daarom gescheiden ingezameld aan de bron: 

  • Glasafval 
  • Inert puin, bestaande uit betonpuin, metselwerkpuin of mengpuin
  • Asbestcementhoudende afvalstoffen en asbestverdachte materialen (materialen die op basis van voorkennis en een beoordeling met het blote oog mogelijk asbest bevatten) 
  • Houtafval
  • Metaalafval 
  • Recycleerbare harde kunststoffen 
  • Niet-teerhoudend asfaltpuin
  • Funderingsmaterialen die niet conform de bepalingen van het eenheidsreglement gerecycleerde granulaten kunnen worden verwerkt (zoals assen en slakken) 
  • Verontreinigde fracties bouw- en sloopafval die achteraf niet kunnen worden uitgesorteerd bij een verwerker, waarna zij voldoen aan de acceptatiecriteria van de vergunde verwerker
  • Cellenbeton
  • Gipskartonplaten en gipsblokken

Vanaf 1 januari 2027 ook:

  • Glaswol
  • Rotswol
  • Bitumineus dakbedekkingsmateriaal of afdichtingsmateriaal
 Volgende afvalstoffen worden gescheiden gehouden van het bouw- en sloopafval: 
  • Verpakkingen van bouwmaterialen 
  • Resten van siliconen 
  • Verfblikken, verfborstels, verfresten … 
  • Groenafval (vb van groendaken) 
  • Losse elementen die voor de eigenlijke sloop verwijderd worden zoals losstaande meubels, losse tapijten … 
  • Selectief in te zamelen afvalstromen die geen deel uitmaken van de constructie (bv. PMD, etensresten, enz.) 
  • Restafval dat geen deel uitmaakt van de constructie (bv. vuile zakdoeken, vervuilde verpakkingen, enz.)
Enkele tips voor gescheiden inzameling aan de bron
  • Een afvalbeheerplan is verplicht voor grote werven, maar ook op kleine werven kan het zich terugverdienen door de lagere afvalkosten.
  • Denk na over andere verzamelrecipiënten dan de afvalcontainer. U kan afval ook gescheiden houden in kleinere recipiënten, zoals bigbags of oude metselkuipen. Contacteer uw inzamelaar om gecombineerde vrachten te organiseren. Zo kan u bijvoorbeeld afspreken om bovenop een container puin een bigbag te leggen met folie-afval.  
  • Overschotten van bouwmaterialen kunnen op een andere werf worden gebruikt.  
  • Sommige materialenproducenten nemen snijresten terug om opnieuw te gebruiken in de productie van nieuwe bouwmaterialen. Bouwhandelaren voorzien vaak specifieke inzamelrecipiënten (bv. bigbags) om de snijresten in te zamelen.  
  • Er zijn verschillende systemen om bepaalde materialen terug te nemen, denk aan Cleansite voor plastic verpakkingsmateriaal en Gobag voor uitgebroken schrijnwerk. 
  • Zijn bepaalde materialen nog kwalitatief? Denk aan hergebruik! Op Opalis.eu en Airtable - Online Reuse Platforms vindt u een overzicht van handelaars en platformen voor hergebruik bouwmaterialen. U vindt er ook contacten als u zelf over materiaal beschikt dat u een nieuwe bestemming wilt geven.

Gemengd bouw- en sloopafval


In sommige gevallen is scheiding aan de bron in verschillende zuivere fracties niet mogelijk.  Gemengd bouw- en sloopafval is de fractie van het bouw- en sloopafval die niet gescheiden wordt aangeboden of ingezameld, zoals 
  • fracties bouw- en sloopafval die niet zijn opgenomen in artikel 4.3.2,
  • fracties bouw- en sloopafval die sowieso niet gescheiden vrijkomen, zoals samengestelde materialen,
  • droge, niet gevaarlijke afvalfracties van een actieve werf wanneer aan één van volgende voorwaarden voldaan is (artikel 4.3.2§5):  
    • De aaneengesloten beschikbare ruimte voor het plaatsen en beladen van inzamelrecipiënten is maximaal 40m² 
    • De totale hoeveelheid gemengd bouw- en sloopafval die vrijkomt over de totale periode van de werf is kleiner dan 40m³ 
    • Wanneer de veiligheidscoördinator oordeelt dat de respectievelijke fracties onmogelijk gescheiden kunnen worden omwille van veiligheid, stabiliteit of technische uitvoeringsbeperkingen of gevaar voor de werknemers.

Opgelet:  
Ongeacht bovenvermelde uitzonderingsbepaling voor gescheiden inzameling van bouw- en sloopafval wordt het gemengd bouw- en sloopafval voor verdere verwerking afgevoerd naar een sorteerinrichting die deze stroom verder uitsorteert, zodat voldaan kan worden aan de resultaatvoorschriften beschreven in artikel 5.2.16.7 . Als de sorteerinrichting hieraan niet kan voldoen zal deze inrichting of de installatie moeten optimaliseren, of het acceptatiebeleid aanpassen  of  het sorteerresidu afvoeren naar een sorteerinrichting voor verder uitsorteren.

Verdere regels rond het beheer van gemengd bouw- en sloopafval vindt u terug onder artikel 5.2.16 van VLAREMA.

Voorbeelden van gemengd bouw- en sloopafval: 

  • Niet-scheidbare materialen, zoals sandwichpanelen  
  • Niet-recycleerbaar isolatiemateriaal , zoals EPS-isolatiemateriaal  

Kringloop van enkele fracties bouw- en sloopafval

De grootste fractie, de puinfractie, verwerken puinbrekers tot gerecycleerde granulaten. De zuiverheidseisen voor puin zijn gebaseerd op de criteria vermeld in het eenheidsreglement voor gerecycleerde granulaten.

Asbestafval wordt maximaal uit de kringloop van bouwmaterialen gehaald. Alle info vidt u bij omgaan met asbest.

Van bepaalde materialen zoals gips-en gipskartonplaten, metalen, cellenbeton en vlakglas worden de kringlopen vandaag al volledig of gedeeltelijk gesloten. Voor andere materialen zijn recent recyclagetrajecten opgestart. Om dit verder te stimuleren wordt vanaf 1 januari 2027 eveneens gescheiden inzameling van glaswol, rotswol en bitumineuze dakafdichtingen  verplicht.

Sandwichpanelen met PUR/PIR-schuim van voor 2004 bevatten hoogstwaarschijnlijk F-gassen, met sterk broeikasgasaffect of ozonafbrekend vermogen. Volgens Europese verordeningen 2024/573 en 2024/590 moeten eigenaren van gebouwen en aannemers ervoor zorgen dat emissies zo veel als mogelijk worden vermeden bij verwijdering van schuimen en schuimpanelen waarin schuimen met gefluoreerde broeikasgassen zijn verwerkt. Door deze materialen gescheiden te houden, is de kans op emissie van gassen kleiner, en gebeurt vlottere acceptatie door een geschikte verwerker.

De website Bouwensloopafval.be biedt een overzicht van bestaande afzetkanalen en de bijhorende acceptatiecriteria van veschillende niet-steenachtige materialen.

Informatieplicht door IHM en verwerkers

Elke IHM (inzamelaar, handelaar of makelaar) of vergunde inrichting informeert de afvalstoffenproducent individueel en aantoonbaar over de afvalstoffen die gesorteerd en selectief ingezameld moeten worden. 
Bewijsstukken hiervan worden minstens 5 jaar bijgehouden. Dit kan bijvoorbeeld via een mail naar de klant of in een contract waar de sorteerplicht is toegelicht. 
 

Wie is verantwoordelijk?

Verschillende actoren zijn verantwoordelijk voor een correcte sortering. De (sloop)aannemer is als afvalproducent verantwoordelijk voor correct scheiden aan de bron. Hij zorgt dat de afvalstoffen gescheiden vrijkomen en gescheiden worden aangeboden aan de IHM of rechtstreeks aan de vergunde verwerker. 

De volgende actoren zijn hierna verantwoordelijk voor de visuele controle van de aangeboden afvalstoffen: 
  • De IHM of vervoerder die het gemengd bouw- en sloopafval inzamelt bij de afvalstoffenproducent (voor het afval op het voertuig wordt geladen) 
  • De vergunde verwerker of sorteerinrichting, die gemengd bouw- en sloopafval van een afvalstoffenproducent aanvaardt (voor het uitkippen). 
 

Visuele controle en non-conformiteiten

Er gebeurt een visuele controle op het gescheiden aanbieden van afvalstoffen.

Wanneer de inzamelaar, afvalstoffenbehandelaar of makelaar (IHM) bij een visuele controle in het recipiënt voor gemengd bouw- en sloopafval, afvalstoffen waarneemt waarvoor een nultolerantie geldt, weigert hij het afval. De IHM brengt de afvalstoffenproducent op de hoogte van de non-conformiteit en vraagt de afvalstoffenproducent om deze afvalstof uit de container te verwijderen. 

Voor 4 fracties geldt een nultolerantie:  

  • Gevaarlijk afval 
  • AEEA (Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur) 
  • KGA (Klein Gevaarlijk Afval) 
  • Asbestcement, asbesthoudende en asbestverdachte materialen 
Daarnaast zijn er fracties die niet conform zijn, maar waarvoor geen nultolerantie geldt, zoals inboedelafval, verpakkingsafval of bepaalde materialen vermeld in de acceptatiecriteria. In dit geval wordt eveneens een non-conformiteit opgemaakt, maar heeft  de IHM de keuze om het recipiënt al dan niet aanvaarden.

Het afval weigeren is het meest duidelijke signaal naar de afvalproducent dat correcte gescheiden inzameling aan de bron nodig is. Indien de IHM het foutief ingezameld bouw- en sloopafval toch aanvaardt, is deze zelf verantwoordelijk voor verdere nasortering. 

Een tweede visuele controle op het gemengd bouw- en sloopafval gebeurt op de site van de vergunde verwerker (sorteerinrichting) na het uitkippen. De verwerker registreert sorteerfouten in het non-conformiteitenregister en verwittigt de klant (IHM of aannemer). De verwerker is wel verantwoordelijk voor de verwerking van het uitgekipte afval en het voldoen aan de resultaatsvoorschriften. 
 

Resultaatvoorschriften

 Ook gemengd bouw- en sloopafval wordt verder nagesorteerd. Elke willekeurige partij van 10 m³ residu van uitgesorteerd gemengd bouw- en sloopafval die uiteindelijk wordt aangeboden voor verbranden, storten of reinigen, mag maximale hoeveelheden specifieke materialen bevatten (VLAREMA art. 5.2.16.7). 

  •   maximum drie stukken recycleerbaar papier en karton met een oppervlakte van meer dan 0,5 m²;  
  • maximum dertig liter samen verpakt papier en karton;  
  • maximum drie stukken houtafval met een oppervlakte van meer dan 0,5 m² met inbegrip van stukken houtafval waar metalen aan vastgemaakt zijn;  
  • maximum dertig liter samen verpakt houtafval;  
  • maximum drie stukken groenafval met een lengte van meer dan 0,5 m;  
  • maximum zestig liter samen verpakt groenafval;  
  • maximum drie stukken metaal met een oppervlakte van meer dan 0,25 m² of met een lengte van meer dan 1 m;  
  • maximum drie stukken recycleerbaar textielafval met een oppervlakte van meer dan 0,25 m2;  
  • maximum drie stukken inert puin met een oppervlakte van meer dan 0,5m²;  
  • maximum zestig liter inert puinafval;  
  • maximum één pakket transparante of witte kunststoffolie van meer dan 30 liter;  
  • maximum drie stukken EPS en recycleerbare harde kunststoffen met een oppervlakte van meer dan 0,5 m2;  
  • maximum vijftig stukken PMD; 

Dit mag geen van volgende stoffen bevatten:

  •  afvalbanden;  
  • stukken gevaarlijk afval, AEEA, kga, asbestcement en asbesthoudende en asbestverdachte materialen;  
  • stukken niet-teerhoudend asfaltpuin, funderingsmaterialen die niet conform de bepalingen van het eenheidsreglement gerecycleerde granulaten kunnen verwerkt worden met een korrelgrootte boven 60 mm;  
  • stukken cellenbeton met een korrelgrootte boven 60 mm;  
  • stukken gipskartonplaten, gipsblokken met een oppervlakte van meer dan 0,5m²; 

Vanaf 1 januari 2027 mag het ook volgede sotffen niet meer bevatten:

  • stukken glaswol en rotswol met een oppervlakte van meer dan 0,5m²;
  • stukken bitumineus dakbedekkingsmateriaal of afdichtingsmateriaal met een oppervlakte van meer dan 0,5m².  
 

Transparantie en samenwerking

Verschillende IHM’s van gemengd bouw- en sloopafval of vergunde verwerkers kunnen samenwerken om aan de voorwaarden te voldoen. In dat geval wordt contractueel vastgelegd voor welke vrachten gemengd bouw- en sloopafval de samenwerking geldt, en welke actor de verantwoordelijkheid neemt voor welke verplichting.  
 

Samenvattende stroomschema’s

Onderstaande stroomschema geeft een overzicht wanneer de visuele controles bij gemengd bouw- en sloopafval plaatsvinden, en wat eventuele gevolgen zijn. 
Stroomschema container gemengd

Team bouw

Hebt u een vraag voor dit team? Stel ze hier:

Adres
Stationsstraat 110
2800 Mechelen
Route en bereikbaarheid