PFAS-verontreiniging in Willebroek
Heading Example
Wetgeving (De gecoördineerde wetgeving milieuheffingen -> artikels 44 tot 65 van het decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, zoals van kracht voor het jaar 2022 - OPGELET! Voor de geïndexeerde tarieven, zie hierboven bij 'Tarieven')
Lijst met aanduiding van de slibvormige afvalstoffen waarvoor het huidig heffingstarief voor het verbranden en meeverbranden ervan wordt behouden
Wijziging milieuheffingen vanaf 1 januari 2022
Het Vlaams Parlement besliste op 23 december 2021 om vanaf 1 januari 2022 de volgende wijzigingen inzake de milieuheffingen door te voeren (PROGRAMMADECREET bij de begroting 2022):
- Om het afvalbeleid verder te sturen naar een circulair materiaalgebruik en meer en beter te sorteren en te recycleren wordt voor de heffing voor het (mee)verbranden van bepaalde bedrijfsafvalstoffen als volgt verhoogd:
- voor het verbranden en meeverbranden van huishoudelijke afvalstoffen, voorbehandelde huishoudelijke afvalstoffen, medisch afval, rioolwaterzuiveringsslib en ander industrieel slib blijft het huidig heffingstarief behouden. Het voor 2022 geïndexeerd tarief bedraagt 14,14 euro per ton;
- voor het verbranden en meeverbranden van andere bedrijfsafvalstoffen wordt de heffing verhoogd tot 25 euro per ton.
- Wijzigingen van de voorwaarden voor het toepassen van het verlaagd storttarief voor breekresidu’s afkomstig van de verwerking van bouwen sloopafval:
vanaf 1 januari 2022 is het storten van breekresidu’s aan het verlaagd tarief gekoppeld aan de voorwaarde “dat het betreffend bedrijf voor de toepassing van het verlaagd tarief overeenkomstig het advies van OVAM voldoende wordt opgevolgd door de certificatie-instelling die instaat voor de certificatie van de geproduceerde granulaten.
De opvolging door de certificatie-instelling houdt in dat aansluitend bij de certificatie van de granulaten via de kwaliteitscontrole van de inrichting wordt bewaakt dat de granulaten effectief worden opgeschoond en enkel de residu’s die daarbij vrijkomen onder het verlaagd tarief worden afgevoerd”.
Tenslotte downloadt u bij de publicaties ook een lijst met aanduiding van de slibvormige afvalstoffen waarvoor het huidig heffingstarief voor het verbranden en meeverbranden ervan wordt behouden.
Tarieven
Wetgeving (De gecoördineerde wetgeving milieuheffingen -> artikels 44 tot 65 van het decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, zoals van kracht voor het jaar 2021 - OPGELET! Voor de geïndexeerde tarieven, zie hierboven bij 'Tarieven')
Wijziging milieuheffingen vanaf 1 januari 2021
Het Vlaams Parlement besliste op 18 december 2020 om vanaf 1 januari 2021 de volgende wijzigingen inzake de milieuheffingen door te voeren (PROGRAMMADECREET bij de begroting 2021 gepubliceerd in het staatsblad van 30 december 2020):
- Uitbreiden van de nulheffing voor storten van de residu’s van de recyclage van gelaagd glas met het oog op de herwinning van PVB-folie (bestaande uit polyvinylbutyralpolymeren) naar het verbranden en meeverbranden van de residu’s;
- Wijzigingen van de voorwaarden voor het toepassen van het verlaagd storttarief voor breekresidu’s afkomstig van de verwerking van bouwen sloopafval: beperking van de hoeveelheid tot 0,5 % (i.p.v. 1%) van de hoeveelheid geproduceerde granulaten en verhoging van de K-factor van 0,04 naar 0,1;
- Wijziging van de afbouwregeling voor het storten van residu’s afkomstig van PST-installaties: het huidig PST-percentage van 40% wordt bevroren tot eind 2022 en er wordt een factor van 1,5 ingevoerd voor het terugwinnen van de hoeveelheid ‘premix’ die gewonnen wordt voor de aanmaak van nieuwe kunststoffen.
Tarieven
Wetgeving (De gecoördineerde wetgeving milieuheffingen -> artikels 44 tot 65 van het decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, zoals van kracht voor het jaar 2020 - OPGELET! Voor de geïndexeerde tarieven, zie hierboven bij 'Tarieven')
Wijziging milieuheffingen vanaf 1 januari 2020
Het Vlaams Parlement besliste op 20 december 2019 om vanaf 1 januari 2020 de volgende wijzigingen inzake de milieuheffingen door te voeren (PROGRAMMADECREET bij de begroting 2020 gepubliceerd in het staatsblad van 30 december 2019):
- het verruimen van de verlaagde milieuheffing in Art. 46. §1.6°c) voor het storten van niet-brandbare, niet-recycleerbare slibresidu’s afkomstig van PST-installaties zodat nu ook zandachtige niet-recycleerdbare procesresidu’s afkomstig van PST-installaties gestort kunnen worden aan de betreffende verlaagde heffing;
- het verlengen van de termijn t.e.m. 2022 in Art. 46. §1.11° voor het toepassen van de betreffende verlaagde heffing voor het storten van niet-recycleerbare residu’s van selectief ingezameld gipsafval, afkomstig van bedrijven die selectief ingezameld gipsafval verwerken tot grondstof voor de productie van nieuwe gipsproducten;
- enkele verduidelijkingen inzake het creëren van een gelijk speelveld inzake de verwerking van papier- en kartonafval waardoor buiten het Vlaamse Gewest ingezameld en in het Vlaamse Gewest gesorteerde papier- en kartonafval dat wordt overgebracht naar een vergunde inrichting buiten het Vlaamse Gewest volledig wordt vrijgesteld van Vlaamse heffingen.
Tarieven
Wetgeving (De gecoördineerde wetgeving milieuheffingen -> artikels 44 tot 65 van het decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, zoals van kracht voor het jaar 2019 - OPGELET! Voor de geïndexeerde tarieven, zie hierboven bij 'Tarieven')
Wijziging milieuheffingen vanaf 1 januari 2019
Het Vlaamse Parlement besliste op 21 december 2018 om vanaf 1 januari 2019 de volgende wijzigingen inzake de milieuheffingen door te voeren (Decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2019 gepubliceerd in staatsblad van 28 december 2018):
- Het verlagen van de heffing voor het storten, verbranden en meeverbranden van residu’s van de reiniging van zeefzand en rioolslib en afval van bodemsanering naar een tarief van 0 euro per ton;
- Het differentiëren van de heffing afhankelijk van de graad van energierecuperatie voor het verbranden en meeverbranden van verpulpingsresidu's en ontinktingsslib van papier- en kartonafval die ontstaan bij bedrijven die papier- en kartonafval gebruiken als grondstof voor de aanmaak van nieuwe stoffen of producten;
- Het invoeren van een verlaagd tarief van 1,90 euro per ton voor het storten op een daartoe vergunde stortplaats van gipshoudend slib van de productie van calciumchloride en van loodslakken van metallurgische processen;
- Het verruimen van de vermindering van de heffing met 4 euro per ton voor het (mee)verbranden van afvalstoffen die via schip worden aangevoerd naar ook afvalstoffen die per trein worden aangevoerd.
Tarieven
Wetgeving (De gecoördineerde wetgeving milieuheffingen -> artikels 44 tot 65 van het decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, zoals van kracht voor het jaar 2018 - OPGELET! Voor de geïndexeerde tarieven, zie hierboven bij 'Tarieven')
Wijziging milieuheffingen vanaf 1 januari 2018
Het Vlaamse Parlement besliste op 22 december 2017 om vanaf 1 januari 2018 de volgende wijzigingen inzake de milieuheffingen door te voeren (Decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2018 gepubliceerd in staatsblad van 29 december 2017):
- Het invoeren van een minimumheffing van 250 euro voor het verbranden van afvalstoffen als de afvalverbranding niet gedekt is door een omgevings- of exploitatievergunning overeenkomstig de geldende wetgeving;
- Het wijzigen van de voorwaarden en het verlagen van de heffing tot een gemeenschappelijk tarief van 2 euro per ton voor het storten van residu’s van de reiniging van zeefzand en rioolslib en afval van bodemsanering;
- Het verhogen van de K factor van 0,2 naar 0,25 voor het verlaagd tarief voor het storten van textielresidu's;
- Het wijzigen en afbouwen van het nultarief voor het storten van residu's van glassortering;
- Het invoeren van een verlaagd van een verlaagd tarief voor recyclageresidu’s van de verwerking van ovenpuin afkomstig van de productie van roestvrij staal via nieuwe scheidingstechnieken;
Heading Example 2
- GA2c. Het wordt afgeraden om het grondwater te gebruiken voor de tuin. Ook een industriële toepassing zonder de risico's te laten evalueren, is af te raden.
- GA3b. Het is niet aangewezen om een moestuin aan te leggen op het perceel.
- GA3C. Het is niet aan te bevelen om dieren op uw perceel te laten groeien.
- GA5a. Bij het beheer van de natuurgebieden is het aangewezen om de kwaliteit van het snoeiafval te analyseren. Indien verhoogde PFAS-concentraties aanwezig zijn, dient dit op gecontroleerde wijze afgevoerd te worden.
- GA5B. Het is niet aangewezen om bessen of andere bosvruchten te consumeren of te oogsten tijdens het bezoek van de natuurgebieden. Ook het vangen en consumeren van vissen of andere waterorganismen is niet aangewezen.
- GA5c. (a) De consumptie van eigen gekweekte eieren moet worden vermeden; (b) De teelt van commerciële gewassen en fruit of dierlijke producten moet worden vermeden, behalve als analyses van deze producten aantonen dat ze voldoen aan de Europese normen of aan de EAC van het FAVV; (c) De consumptie van eigen vlees, melk en melkproducten moeten worden vermeden, behalve als analyses van deze producten aantonen dat ze voldoen aan de Europese normen of aan de EAC van het FAVV; en (d) Controle van de groente- en fruit concentraties is aangewezen. Wanneer deze voldoen aan de EAC van het FAVV dienen geen maatregelen worden genomen. Voldoen ze niet dan mogen de grondconcentraties niet hoger zijn dan 3.8 µg/kg ds.
- GA3b. Het is niet aangewezen om een moestuin aan te leggen op het perceel.
- GA3C. Het is niet aan te bevelen om dieren op uw perceel te laten groeien.
- GA5a. Bij het beheer van de natuurgebieden is het aangewezen om de kwaliteit van het snoeiafval te analyseren. Indien verhoogde PFAS-concentraties aanwezig zijn, dient dit op gecontroleerde wijze afgevoerd te worden.
- GA5B. Het is niet aangewezen om bessen of andere bosvruchten te consumeren of te oogsten tijdens het bezoek van de natuurgebieden. Ook het vangen en consumeren van vissen of andere waterorganismen is niet aangewezen.
- GA1b. Bij graafwerken is het aangewezen om maatregelen te nemen om blootstelling aan de verontreiniging te voorkomen.
- GA2c. Het wordt afgeraden om het grondwater te gebruiken voor de tuin. Ook een industriële toepassing zonder de risico's te laten evalueren, is af te raden.
- GA3a. Het is niet aangewezen om een bestaande verharding op het terrein weg te nemen.
- GA3d. Wijzigt het terreingebruik door bijvoorbeeld afbraak of nieuwbouw, dan is een herevaluatie van de mogelijke risico's aangewezen.
- GA3e. Worden boringen uitgevoerd of ondergrondse leidingen aangelegd, dan is het aangewezen om maatregelen te nemen om de verticale verspreiding van de verontreiniging te beperken.
- GA3f. Bij het (her)aanleggen van ondergrondse leidingen is het aangewezen om maatregelen te nemen om permeatie door de (drinkwater)leidingen te voorkomen.
Gebaggerd slib dat vrijkomt bij het vrijmaken van oppervlaktewaterlichamen worden getest op PFAS, en ter plaatse naar behoren worden behandeld als het de normen overschrijdt overeenkomstig het "Decreet bodemsanering en bodembescherming" en het uitvoeringsbesluit Vlarebo.
Willebroek - De Naeyer: voorzorgsmaatregelen zone F
De werken werden in de periode maart 2022 en juni 2023 uitgevoerd. Hierbij werd in totaal 48 200 ton verontreinigde grond ontgraven. Van de afgevoerde gronden werd 31 000 ton gereinigd en was 17 200 ton niet-reinigbaar en diende gestort te worden. Door een leeflaag aan te brengen werden de directe gezondheidsrisico’s (zoals contact met verontreinigde bodem door hand/mond gedrag bij kinderen) weggenomen. De totale kost voor uitvoering van de werken inclusief verwerking en begeleiding bedraagt tot op heden 13,9 miljoen euro, waarvan 8,5 miljoen voor de verwerking van de gronden.
De bodemsaneringsdeskundige heeft de uitgevoerde werken en de resultaten beschreven in een verslag. Onder de leeflaag en in het grondwater is er nog steeds verontreiniging met PFAS aanwezig. Daarom adviseert de deskundige om geen grondwater te gebruiken en de aangebrachte leeflaag intact te houden. Er is ook nog verder onderzoek nodig.
Op basis van dit verslag paste de OVAM de inhoud van het bodemattest aan. De bewoners ontvingen een gratis bodemattest met alle nieuwe gegevens en de gebruiksadviezen van toepassing per perceel.
Studie naar PFAS in huisstof in woningen
Er werd een inschatting van blootstelling en humane risico’s gemaakt m.b.v. het S-Risk model. In de huidige situatie is er geen humaan risico ten gevolge van blootstelling aan PFAS voor de bewoners van De Naeyer.
Het volledige rapport kunt u hier raadplegen. U vindt ook meer informatie in de begeleidende brief met een samenvatting van de belangrijkste bevindingen.
Willebroek - woonzones H, K en O
In de woonzones H, K en O ( zie plan) worden bodemonderzoeken uitgevoerd. In het kader van de risico-evaluatie werden ook gewassen en eieren geanalyseerd. De resultaten van deze gewasanalyses worden momenteel verwerkt en binnenkort gecommuniceerd aan de bewoners.
Waterbodemonderzoek
De betrokken waterloopbeheerders De Polder van Willebroek en de Provincie Antwerpen hebbe de waterbodemonderzoeken opgestart en deze zijn in uitvoering.
Vervolgstappen
De grondwaterverontreiniging ontstaan ter hoogte van zone F lijkt zich te vermengen met de verontreiniging ontstaan ter hoogte van het noordelijk gelegen broek en de verschillende waterlopen in de omgeving. Deze waterlopen werden in het verleden door de papierfabriek gebruikt voor het lozen van hun afvalwater. Ook moeten we de bodemverontreiniging ter hoogte van de noordelijk gelegen KMO-zone nog verder onderzoeken. Het is niet duidelijk wat het aandeel hiervan is in de grondwaterverontreiniging. We kunnen op dit moment moeilijk inschatten wanneer het bodemonderzoek volledig klaar zal zijn.
Het bestek om dit grootschalig onderzoek uit te voeren is in opmaak.
LIFE PFASTER
Situering woonzones F, H, K, O en waterlopen
Meer informatie
- Alle informatie en de meest recente updates rond PFAS vindt u op de centrale website www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling.
- Voor lokale informatie kunt u terecht op de gemeentelijke website www.willebroek.be/pfas.
- Algemene vragen over PFAS kunt u sturen naar het mailadres pfas@vlaanderen.be.
- Specifieke vragen over zone F kunt u sturen naar het mailadres zoneF@ovam.be.
- De OVAM houdt u op de hoogte van de verdere stappen in het project van zone F via nieuwsbrieven. Schrijf u hier in voor onze nieuwsbrief.
Veelgestelde vragen
Het bodemattest is een juridisch document en vermeldt alle relevante bodemonderzoeken en hun conclusie die de OVAM op het moment van aanvraag over de grond kent. Op het bodemattest wordt op basis van alle beschikbare documenten een algemeen besluit geschreven dat een antwoord geeft op “Zijn er verdere maatregelen nodig?”.
Van zodra de OVAM nieuwe gegevens ontvangt, wijzigt het bodemattest.
Maar ook naast het bodemattest maakt de OVAM bodeminformatie toegankelijker. Sinds kort kunt u uw bodeminformatiefiche raadplegen via de woningpas en kunt u ook op zoek naar de bodemkwaliteit van uw grond en in uw omgeving op www.bodemkwaliteit.be.
U mag er vanuit gaan dat een normaal gebruik van de grond kan, behalve wat als gebruiksadviezen is opgenomen in het bodemattest.
Het bodemattest is een juridisch document. Maar ook naast het bodemattest maakt de OVAM bodeminformatie toegankelijk. Sinds kort kunt u uw bodeminformatiefiche raadplegen via de woningpas en u vindt ook meer informatie en duiding okan u ook op zoek naar de bodemkwaliteit van uw grond en in uw omgeving opp www.bodemkwaliteit.be.
De OVAM verstuurt geen nieuwe bodemattesten als de no regret-maatregelen aangepast worden. De aanpassing van de no regret-maatregelen vindt u terug op website van de gemeente Willebroek.
De OVAM verstuurt een nieuw bodemattest van zodra het eindevaluatieonderzoek is afgerond. Dit kan nog enkele jaren in beslag nemen. Wel kan u de bodeminformatiefiche raadplegen via woningpas om eventuele wijzigingen in informatie over de grond op te volgen.
De aanvulgronden en teelaarde zijn gecontroleerd op fysische en chemische kwaliteit. De grond bestaat voornamelijk uit zand, waarin het water in normale omstandigheden goed kan doorsijpelen.
Op de kaart ‘Overstromingsgevoelige gebieden pluviaal’ blijkt dat de site De Naeyer getroffen kan worden door overstromingen bij hevige of langdurige regenval. Deze kaart is gebaseerd op een studie uit 2019 in opdracht van VMM – afdeling operationeel waterbeheer. Op de overstromingsgevoelige kaart van 2017 is de regio rond de zwarte beek, potentieel overstromingsgevoelig. Meer info hierover vindt u op www.geopunt.be.
De niet verharde zones van het perceel werden ten opzichte van de nulpas tot 70 cm ontgraven. Als nulpas wordt voor de voortuinen de as van de straat genomen en de achtertuinen het niveau van het terras of dorpel indien aanwezig.
Het is geen probleem om de tuin opnieuw aan te leggen. Er moeten nog heel wat stappen doorlopen worden voor de saneringswerken kunnen starten. Dit zal nog enkele jaren in beslag nemen. Bovendien houdt de bodemsaneringsdeskundige rekening met de reeds uitgevoerde voorzorgsmaatregelen en is de kans klein dat er opnieuw ontgraven zal moeten worden waar reeds werd ontgraven.
Neen, de dikte van de leeflaag wordt niet meer gecontroleerd.
Bij grondverzet op een risicogrond, zoals de terreinen van de voormalige papierfabriek, heeft u altijd een technisch verslag nodig, ongeacht de hoeveelheid grond.
Bij toekomstig grondverzet zal de eigenaar zelf moeten instaan voor de kosten indien van toepassing. De kostprijs voor de reiniging van grond die met PFAS is verontreinigd kan tot 100 euro per ton zijn. Dat is exclusief de afvoer van de grond. U kunt deze afvoeren naar een centrum voor grondreiniging
Met vragen over bloedonderzoek kunt u terecht bij het Departement Zorg.
Deze zijn als bijlage 11 opgenomen bij het rapport van de ontgravingswerken in het kader van voorzorgsmaatregelen. Er werd op geen enkel moment relevante zettingen van meer dan 10 mm gemeten.
We verwachten, op basis van andere dossiers, niet dat dit op termijn een invloed zal hebben op de waarde van uw eigendom. Gezien we een sanering zullen uitvoeren om de risico’s weg te nemen, worden de nodige maatregelen genomen om een normaal gebruik als woongebied mogelijk te maken. We verwachten dat de gangbare factoren binnen de woningmarkt uiteindelijk bepalend blijven.
Het blijft ook zo dat zowel de huidige als de potentiële nieuwe eigenaars geen kosten hoeven te maken voor het bodemonderzoek en/of een eventuele sanering bij overdracht. Kosten gelinkt met grondverzet blijven wel van toepassing, zoals voor elke andere locatie in Vlaanderen met een historische bodemverontreiniging.
U kan wel steeds een burgerrechtelijke procedure opstarten tegen de veroorzaker van de verontreiniging.
Voor meer info over dit onderwerp kunt u ook terecht bij de notaris.
Er staat geen termijn op het eindevaluatieonderzoek. Er moeten immers eerst nog heel wat stappen doorlopen worden die enkele jaren tijd in beslag nemen:
- Indienen siteonderzoek
- Opmaak bodemsaneringsproject (inclusief vergunningen en openbaar onderzoek)
- Uitvoering saneringswerken
Op basis van beschikbare dossiers kunnen we stellen dat de doorlooptijd van een volledig bodemonderzoek gemiddeld acht jaar in beslag neemt.
Deze werfweg is 30 cm ontgraven en met zuivere grond aangevuld. De gemeente zal de weg inzaaien en opnieuw laten begroeien. Daarnaast wordt onderzocht of het vijverperceel een risico inhoudt voor de volksgezondheid en al dan niet afgesloten moet worden.
Voor de eerste berekening van de risico-index maakte het wetenschappelijk risicomodel een inschatting van de concentratie aan pfas in huisstof op basis van theoretische waarden. Na de huisstofmetingen kon deze berekening opnieuw uitgevoerd worden, maar dit keer met effectief gemeten waarden in het huisstof. De werkelijk gemeten concentratie in huisstof bleek lager te zijn dan de theoretisch berekende waarde. Dat resultaat lag lager en bevestigt dat er geen humaan risico is.
Na het verwijderen van de leeflaag berekende het model een nog lagere risico-index (0,7). Merk hierbij op dat volgens het model de achtergrondblootstelling via commerciële voeding 97 % bijdraagt aan de blootstelling, ingestie van huisstof slechts 3 %. Door het vervangen van de leeflaag werd de blootstelling nagenoeg herleid tot de achtergrondblootstelling die geldt in gans Vlaanderen.
Volgende tips blijven van toepassing:
- poets regelmatig uw huis met water om stofdeeltjes te verwijderen.
- doe uw schoenen uit aan de voordeur of veeg de voeten voor u het huis binnenstapt.
Met de nieuwe stofmetingen, gepland in 2024, hopen we nog een verdere daling in binnenhuisstofconcentraties vast te stellen.
Bodembeheer
- Adres
- Stationsstraat 110
2800 Mechelen
Route en bereikbaarheid - Telefoon
- 015/284 458