OVAM licht PFAS‑aanpak toe: focus op sanering, samenwerking en duidelijkheid

De PFAS‑problematiek blijft een grote uitdaging in Vlaanderen. Tijdens een recente hoorzitting van de Commissie Leefmilieu van het Vlaams Parlement gaf OVAM een stand van zaken. De geïntegreerde aanpak toont resultaat, maar blijvende inspanningen blijven noodzakelijk om mens en milieu te beschermen.

1. Sanering en risicolocaties: OVAM versnelt uitvoering
Bij meer dan 1700 PFAS‑locaties zijn de risico’s inmiddels in kaart gebracht. Voor 927 dossiers is bijkomend onderzoek nodig. Bij 370 daarvan gebeurde al een beschrijvend bodemonderzoek. Dat onderzoek omvat een afbakening van de verontreiniging en een risicobeoordeling. 

Wanneer de situatie dat vraagt, neemt OVAM zelf maatregelen en worden vervuilers aangesproken. In ongeveer 30% van de saneringskosten kan de overheid tussenkomen wanneer burgers of lokale besturen de lasten niet alleen kunnen dragen.

2. Zwijndrecht: tempo en kwaliteit onder toezicht
Rond de 3M‑site volgt OVAM de sanering nauwlettend op. De sanering van de zwaarst getroffen woonzone start begin 2027, wanneer de nodige logistieke infrastructuur - zoals de tijdelijke werfbrug over de E34- operationeel is. Omliggende zones volgen aansluitend. OVAM waakt daarbij over:

• de kwaliteit van de bodemonderzoeken;
• de naleving van verplichtingen door 3M;
• de consequente uitvoering van goedgekeurde saneringsplannen.

3. Ronse: geïntegreerde aanpak 
In Ronse is er sinds eind 2025 een gecoördineerde en multidisciplinaire aanpak rond de PFAS‑verontreiniging bij de Molenbeek. De verontreiniging vraagt om helder inzicht in bronnen, verspreiding en gezondheidsrisico’s. Daarom bundelen OVAM, VMM, Departement Zorg, de provincie Oost‑Vlaanderen en de stad Ronse hun data en expertise in één gedeeld traject:

• OVAM verplicht bedrijven tot bijkomend onderzoek en strengere monitoring.
• De provincie voert een waterbodemonderzoek uit, met inhoudelijke ondersteuning van OVAM.
• Nieuwe metingen en data worden centraal geïnterpreteerd, zodat maatregelen sneller volgen.

Het doel is om tegen midden 2026 een duidelijk plan klaar te hebben met prioritaire saneringsstappen, bronaanpak en actuele gebruiksadviezen.

4. Normenkader bodem: duidelijkheid en wetenschappelijke onderbouw
OVAM werkte mee aan het vernieuwde bodemdecreet, met een juridische basis voor richtwaarden en toetsingswaarden in bodemonderzoek en grondverzet. Na de intrekking van het tijdelijke handelingskader PFAS ondersteunt OVAM de sector met:

• richtinggevende toetsingswaarden, gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten (o.a. Fluorex‑studie)
• bescherming voor gevoelige bestemmingen zoals landbouwzones, natuurgebieden en drinkwaterwinningen;
• overleg, richtlijnen en uniforme procedures voor deskundigen en opdrachtgevers.

Die aanpak moet leiden tot definitieve, wetenschappelijk onderbouwde normering die gezondheid, bodemkwaliteit en uitvoerbaarheid combineert.

5. Innovatie versterkt de saneringscapaciteit
Via het Kenniscentrum Innovatieve Saneringstechnieken (KIS) stimuleert OVAM innovatieve PFAS‑oplossingen zoals onder meer:

• fytoremediatie
• verbeterde waterzuivering
• technieken die verontreiniging immobiliseren of verwijderen

De opgedane kennis stroomt door naar lopende saneringen en toekomstig beleid.

6. Duidelijkheid voor burgers blijft prioriteit
OVAM communiceert actief via bodemattesten, de PFAS‑website van de Vlaamse overheid en via bodemkwaliteit.be. Samen met lokale besturen zorgen we voor heldere gebruiksadviezen, transparante rapportering en ondersteuning bij vragen over blootstelling of bodemonderzoek.