Gft is “het keuken- en tuinafval dat afkomstig is van het gescheiden ingezamelde organische deel van het huishoudelijk afval. Het omvat composteerbaar keukenafval en etensresten en het gedeelte van het tuinafval dat bestaat uit niet-houtig, fijn materiaal” (Vlarema artikel 1.2 30°).

Gft gaat alleen om afval van huishoudelijke aard. Komt datzelfde afval elders vrij (bijvoorbeeld een bedrijf of een kantoor), dan spreken we van organisch-biologische bedrijfsafvalstoffen.

Gft wordt beschouwd als een dierlijk bijproduct. Het kan immers eierschalen, voedingswaren op basis van melkproducten of restjes vlees of vis bevatten.

Niet-composteerbaar keukenafval en etensresten zoals mosselschelpen en botjes behoren niet tot het gft en horen bij het restafval.

De gft-sorteerwijzer op de website van Vlaco toont met vele voorbeelden wat er wel en niet bij het gft hoort.

Inzameling, opslag en transport

Inzameling

Bij voorkeur composteert u uw gft- en groenafval thuis. Zo hoeft het niet te worden ingezameld. Thuiscomposteren is een eenvoudige manier om uw gft- en groenafval zelf te verwerken. Op de website van Vlaco vindt u praktische tips en uitleg om ermee te starten. Kleinschalige systemen om keukenafval en etensresten ter plaatse beschouwt OVAM niet als thuiscomposteren.

Thuiscomposteren is niet voor iedereen mogelijk. In dat geval kan u het aanbieden voor selectieve inzameling aan huis. Volgens artikel 22 van de Europese kaderrichtlijn afval zijn Vlaamse gemeenten sinds januari 2024 verplicht om een selectieve inzameling van bioafval aan te bieden aan burgers.

OVAM liet in 2021 een studie uitvoeren naar de milieu-economische kosten en baten van gft-inzameling (RDC, 2021), die aantoont dat een algemene inzameling van gft in bakken het meeste huisvuil vermijdt. Dit scenario levert ook de grootste milieuwinst op, zeker wanneer voorvergisting wordt gecombineerd met nacompostering. Daarom geldt dit inzamel- en verwerkingsscenario als standaard voor lokale besturen, hoewel er alternatieve scenario’s kunnen worden toegestaan. Meer informatie staat in het Lokaal Materialenplan 2023-2030.

Op welke wijze u gft kan aanbieden, vindt u in de afvalkalender of sorteerwijzer van uw stad of gemeente. Een overzicht vindt u ook via Recycle! of de gft-sorteerwijzer van Vlaco.

De gft-bak of -zak kan soms hinder veroorzaken. Op de website van Vlaco vindt u tips hoe dat te voorkomen of te beperken.

Gft mag onder bepaalde voorwaarden aangeboden worden op het recyclagepark conform het Lokaal Materialenplan 2023-2030, maar slechts weinig intercommunales laten dit toe. Neem contact op met uw gemeente of intercommunale voor meer inlichtingen.

Vermalen en lozen van gft in de riolering is verboden.

Transport

Vermits de wetgever gft als een dierlijk bijproduct beschouwt, is bij het transport en de verwerking ervan de regelgeving over dierlijke bijproducten van toepassing. Als het gft binnen Vlaanderen wordt vervoerd, gelden de algemene voorwaarden van het afvalstoffentransport voor dierlijke bijproducten.

Grensoverschrijdend transport tussen lidstaten moet gebeuren met een EU-model van handelsdocument. Sommige landen eisen desondanks nog een bijkomende goedkeuring via de kennisgevingsprocedure voor grensoverschrijdend transport van afvalstoffen. Vraag bij de overheid van het land van herkomst of bestemming wat de juiste procedure is.

Verwerking en gebruik

Compostering

Gft kan u als particulier zelf composteren op voorwaarde dat het gft bestaat uit enkel plantaardig materiaal en dat de geproduceerde compost enkel bestemd is voor eigen gebruik.

Dezelfde twee voorwaarden gelden voor landbouwers (zie uitzondering Vlarem rubriek 2.2.3).

Gft dat u meegeeft via het gemeentelijk inzamelcircuit wordt verwerkt in daarvoor vergunde composteerinstallaties (Vlarem rubriek 2.2.3.b).

Vergisting

Keukenafval en etensresten in gft hebben een aanzienlijk biogaspotentieel. Het levert dan ook een significant milieuvoordeel (RDC, 2021) op om gft te vergisten in combinatie met compostering. Het tuinafval in het gft kan onkruidzaden en plantpathogenen bevatten die niet voldoende afbreken door vergisting. Een bijkomende compostering is dus altijd verplicht.

Als het keukenafval en de etensresten apart worden ingezameld, is vergisting zonder compostering ook mogelijk.

Verbranding

Er geldt een verbrandingsverbod voor selectief ingezameld recycleerbaar afval, zoals gft (Vlarema artikel 4.5.2).

Kleinschalige systemen

Kleinschalige systemen om keukenafval en etensresten te verwerken raadt OVAM af en zijn in regel niet toegestaan. Deze toestellen slagen er niet in om gft volledig en correct te verwerken tot een stabiel, hygiënisch en veilig bodemverbeterend middel. Het onvolledig omgezette eindproduct kan daardoor nog steeds aanleiding geven tot geurhinder en tot de aanwezigheid van ziektekiemen.

Team Bio

Hebt u een vraag voor dit team? Stel ze hier:

Adres
Stationsstraat 110
2800 Mechelen
Route en bereikbaarheid