Circulair materialenverhaal: Nieuw model geeft inzicht in het vrijkomen van isolatiematerialen

VITO ontwikkelde, in opdracht van OVAM, een nieuw stock-flowmodel dat de evolutie van isolatiematerialen in het Vlaamse residentiële gebouwenpark tot 2050 in kaart brengt. Het model maakt zichtbaar hoeveel materiaal in gebouwen aanwezig is, hoeveel er jaarlijks wordt toegevoegd, én vooral: hoeveel isolatiemateriaal de komende decennia zal vrijkomen door renovatie en sloop. 
 
Waarom een stock-flowmodel? 
De Vlaamse bouwsector staat voor een dubbele uitdaging: 

1. energetische renovaties versnellen om de klimaatdoelen te halen
2. materialen duurzaam beheren in een context van schaarste en circulaire ambities

Het nieuwe model speelt in op deze nieuwe realiteit. Op basis van de evolutie van het gebouwenpark, renovatiepraktijken en materiaalreeksen berekent het hoeveel isolatiemateriaal (minerale wol, PUR/PIR en EPS/XPS) aanwezig is én zal worden verwijderd.
 
Twee scenario’s 
OVAM en VITO vergeleken twee scenario’s: 

1. Business as Usual (BAU) 

Volgt de huidige dalende renovatietrend. 

• Jaarlijks komt gemiddeld 16,6 kton isolatiemateriaal vrij
• Daarvan is 62% minerale wol, 30% PUR/PIR en 7% EPS/XPS
• De hoeveelheden blijven relatief constant tot 2050
   

2. Doelstelling 2050 (D2050)

Simuleert het renovatieniveau dat nodig is om de Vlaamse energiedoelstellingen te halen. 

• De vrijgekomen hoeveelheid stijgt van 20 kton in 2024 naar 80 kton in 2050
• Het aandeel synthetische isolatiematerialen neemt sterk toe
• Tegen 2050 bevat het gebouwenpark 597 kton meer isolatie dan in BAU, vooral PUR/PIR en EPS/XPS

De realiteit zal vermoedelijk tussen beide scenario’s liggen, maar zelfs de ondergrens duidt op aanzienlijke toekomstige afvalstromen. 
 
Strategische inzichten voor circulair beleid 

Het model toont duidelijk aan dat Vlaanderen moet anticiperen op groeiende volumes vrijkomend isolatiemateriaal. Dat is cruciaal voor: 

• planning van verwerkings- en recyclagecapaciteit
• het ontwikkelen van hoogwaardige recyclagetechnologieën, vooral voor PUR/PIR
• beleidskeuzes rond renovatiestimulansen
• het versterken van selectieve inzameling en materiaalhergebruik

Omdat synthetische isolatiematerialen in recente renovaties steeds belangrijker worden, zullen deze stromen sterk toenemen. Tegelijkertijd zijn de recyclagemogelijkheden voor deze materialen vandaag nog beperkt. Het stockflowmodel biedt een robuuste basis om hier nu al gericht op in te spelen. 
 
Een belangrijke stap richting circulaire bouw 
Met dit model beschikt Vlaanderen voor het eerst over een geïntegreerd instrument dat de evolutie van gebouwen én hun materialen samenbrengt. Zo krijgen beleid én sector een duidelijk beeld van de toekomstige materiaalstromen en de bijhorende uitdagingen en kansen. 

>> Lees het circulaire materialenverhaal