Wat vertelt de nieuwe sorteeranalyse bij bedrijven ons?

OVAM-expert bedrijfsafval Astrid De Man ontleedt de nieuwe sorteeranalyse bedrijfsrestafval die OVAM onlangs publiceerde:   

De sorteeranalyse geeft ons opnieuw een waardevolle inkijk in het sorteergedrag van Vlaamse bedrijven. Hoewel het onderzoek gebaseerd is op een steekproef, levert het een betrouwbaar beeld op van welke materialen nog te vaak in het restafval belanden. Net dankzij die momentopname kunnen we beter inschatten waar het beleid moet worden aangescherpt en waar extra communicatie richting bepaalde doelgroepen noodzakelijk blijft. 

Wat deze analyse zo relevant maakt, is dat ze kijkt naar het gedrag op het moment van inzamelen. We meten dus wat de afvalstoffenproducent – die wettelijk verplicht is tot correcte sortering – effectief aanbiedt. Dat is belangrijk, want bedrijfsrestafval wordt in sommige gevallen wel nog nagesorteerd, maar bronsortering blijft de basis van het Vlaamse materialenbeleid. Hoe beter bedrijven sorteren aan de bron, hoe minder waardevolle materialen we verliezen in de keten. 
 
Is Vlaanderen een goede leerling?  

Het is niet eenvoudig om onze resultaten te vergelijken met die van andere regio’s. Sorteerplichten verschillen sterk van land tot land en ook de manier waarop analyses worden uitgevoerd, loopt uiteen. Bovendien is de Vlaamse context vrij uniek: nergens anders zijn afvalinzamelaars in die mate mee verantwoordelijk voor het controleren van sorteerfouten bij hun klanten. Dat systeem is voor hen niet altijd evident, maar het heeft wel mee gezorgd voor een duidelijke bewustwording bij bedrijven. De wetenschap dat sorteerfouten opgemerkt en teruggekoppeld worden, zet organisaties zichtbaar aan tot betere scheiding van hun afval. Deze visuele controle heeft de belangrijkste impact op het sorteergedrag bij bedrijven. 

Die gedragsverandering wordt versterkt door andere beleidsmaatregelen, zoals de verplichting om restafval sinds begin dit jaar te factureren op basis van het werkelijk aangeboden gewicht. Bedrijven voelen daardoor rechtstreeks de impact van slecht sorteren. Vooral voor zwaardere stromen – denk aan keukenafval of hout – verwachten we dat die financiële prikkel tot merkbare verbeteringen zal leiden. Die resultaten zullen we pas kunnen meten bij de volgende sorteeranalyse in 2029.  

Met de uitbreiding van sorteerplichten zetten we zo stappen richting een streng maar helder kader dat bedrijven helpt om hun materialen maximaal in de kringloop te houden. 

Waar blijven de uitdagingen?  

Toch blijven er belangrijke uitdagingen. In sectoren waar veel verpakkingen circuleren, zien we nog steeds dat bepaalde fracties, zoals PMD, té vaak in rolcontainers terechtkomen. Bij afzetcontainers blijft papier en karton een hardnekkige reststroom, hoewel de recyclagemogelijkheden daar bijzonder groot zijn. Dat zijn signalen die we ernstig nemen. Samen met Fost Plus en Valipac bekijken we welke gerichte acties nodig zijn om bedrijven in die sectoren nog beter te ondersteunen. 

Ook technologische innovatie zal een steeds grotere rol spelen. Moderne beeldtechnologie en AI bieden nieuwe mogelijkheden om sorteerfouten beter te detecteren en bedrijven gerichter feedback te geven. Daarnaast evolueert ook nasortering verder, als aanvullende stap om verliezen te beperken. Maar die technologie mag nooit een excuus worden om minder goed te sorteren aan de bron.  

Kringloop sluiten 

In een geopolitieke context waarin grondstoffen schaarser en duurder worden, is het meer dan ooit essentieel dat we elk waardevol materiaal zo lang mogelijk in de kringloop houden. De huidige sorteeranalyse toont dat Vlaamse bedrijven vooruitgang boeken, maar ook dat volgehouden aandacht noodzakelijk blijft. Met duidelijke regels, gerichte begeleiding en innovatieve hulpmiddelen kunnen we dat momentum vasthouden en verder uitbouwen. 

>> Lees het persbericht 
>> Lees het eindrapport