Kunststofplan geëvalueerd: stevige resultaten, nieuwe uitdagingen

Na vijf jaar maakt OVAM de balans op van het Uitvoeringsplan Kunststoffen 2020-2025. De conclusie is positief: het plan heeft zijn waarde als beleidsinstrument bewezen. Het bood een duidelijke koers voor het Vlaamse kunststofbeleid, versterkte de samenwerking met de sector en hielp Vlaanderen uitgroeien tot een voortrekker in Europese en internationale dossiers.  

De resultaten zijn concreet. Zo werden wegwerpplastics verder teruggedrongen via Vlaamse regelgeving, werden maatregelen tegen pelletverlies ingevoerd die zelfs als inspiratie dienden voor Europese regelgeving, en werd een handleiding ontwikkeld om bedrijven te ondersteunen bij vraagstukken rond eindeafval en bijproducten in het algemeen, die verduidelijkend is voor kunststoffen. Tegelijk heeft OVAM ook sterk gepleit bij de Europese Commissie om tot geharmoniseerde EoW-criteria voor kunststofafval te komen. 

Ook de recyclage-infrastructuur kreeg een sterke impuls. In België kwam er zo’n 268 000 ton extra sorteercapaciteit en 197 000 ton extra recyclagecapaciteit voor pmd-verpakkingen in België. Daarnaast werden nieuwe projecten opgestart rond mechanische, fysische en chemische recyclage. Ook het gebruik van kunststofrecyclaat kreeg een stevige duw in de rug door nieuwe VLAREMA-regels voor negen kunststoftoepassingen binnen overheidsopdrachten.  

Het plan maakte bovendien de weg vrij voor het Europese LIFE-project Cmartlife, goed voor een investering van 18 miljoen euro in circulaire economie en duurzame kunststofoplossingen, verspreid over 6 Vlaamse beleidsplannen. Dankzij die middelen kon OVAM met haar partners gedurende 7 jaar studies en communicatiecampagnes uitvoeren en innovatieprojecten ondersteunen.  

Nieuwe uitdagingen vragen nieuwe accenten 
Toch is de context waarin de kunststofsector opereert vandaag fundamenteel anders dan in 2020. Nieuwe Europese regelgeving legt hogere ambities op, terwijl de recyclagesector onder druk staat door lage virginprijzen, hoge energie- en personeelskosten en toenemende internationale concurrentie. Tijdens het Ronde Tafel-event van 29 september 2025 gaven stakeholders aan dat investeringen worden uitgesteld, lokale afzet onder druk staat en sommige recyclageactiviteiten dreigen stil te vallen.  

Ook het aankomende exportverbod op kunststofafval naar niet-OESO-landen vanaf november 2026 vormt een belangrijk kantelpunt. Dat verbod kan een hefboom zijn om meer kunststofstromen binnen Europa te houden en hoogwaardige EU-recyclage te versterken. Tegelijk volstaat een exportbeperking op zich niet. Zonder voorspelbare vraag naar recyclaat, voldoende sorteer- en recyclagecapaciteit en een gelijk speelveld dreigt het risico dat stromen verschuiven naar laagwaardigere verwerking, investeringen uitblijven of bestaande capaciteit verdwijnt.  

Blik vooruit: actualisatie in 2026 
Daarom zal OVAM het Uitvoeringsplan Kunststoffen gericht actualiseren. De focus komt daarbij te liggen op vijf strategische thema’s: een dieper uitgekiende verwerkingshiërarchie voor kunststoffen, maximale verwerking van kunststofstromen binnen de EU, meer transparantie in materiaalstromen, veilige en volwaardige kunststofrecyclaten en verder ontkoppelen van fossiele grondstoffen. 

Met die actualisatie wil OVAM niet alleen voortbouwen op de resultaten van de voorbije jaren, maar ook antwoorden bieden op de uitdagingen van morgen. Zo leggen we samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen de basis voor een toekomstbestendige kunststofketen én een sterke Europese recyclagesector.