Asbestveilige gemeente

Maak van uw gemeente een asbestveilige gemeente tegen 2040; een strategische keuze voor gezondheid, veiligheid en duurzaam patrimoniumbeheer

Waarom is asbest nog steeds een beleidsprioriteit?

Asbest is een sluimerend risico dat nog steeds aanwezig is in talloze gebouwen op uw grondgebied. Hoewel het gebruik van asbest sinds 2001 verboden is, zijn de materialen waarin het verwerkt werd nog steeds aanwezig in in woningen, scholen, sporthallen, gemeentelijke gebouwen en andere infrastructuur. Deze materialen verouderen, verweren en vormen een toenemend risico – ook zonder directe aanraking. Asbestvezels kunnen vrijkomen bij slijtage of schade, met ernstige gezondheidsrisico’s tot gevolg.
Voor lokale besturen betekent dit een duidelijke beleidsuitdaging én een kans om proactief te handelen. De ambitie van het Vlaams actieplan ‘Asbestveilig Vlaanderen 2040’ is helder: tegen 2040 moeten alle gebouwen van vóór 2001 asbestveilig zijn. Lokale besturen spelen hierin een sleutelrol.
 

Waarom nu handelen?

  • Asbestmaterialen zijn minstens 25 jaar oud, verweren en worden steeds brozer.
  • Iedereen met een gebouw van vóór 2001 moet tegen 2032 een asbestattest hebben.  Voor gebouwen gebruikt door jeugd of werknemers is dat al tegen 2030. 
  • De kost van verwijdering stijgt naarmate de toestand verslechtert.
  • Kinderen en jongeren zijn extra kwetsbaar voor blootstelling aan asbestvezels.
  • 2034 is een decretale verwijdermijlpaal voor publiek gebruikte gebouwen, dus ook voor lokale besturen. Vanuit hun voorbeeldfunctie nemen ze tegen 2034 asbestcement in de buitenschil en eenvoudig bereikbaar niet-hechtgebonden asbest verplicht weg.
  • In 2018 namen alle Vlaamse steden en gemeenten het asbestthema al op in hun meerjarenplan bij ondertekening van de ‘Asbestovereenkomst 2018’. Het engagement toe te werken  aan een asbestveilige gemeente bouwt hierop voort.  

Wat is een asbestveilige gemeente? 

Een gemeente waar alle gebouwen van vóór 2001 een asbestattest hebben en met als eindconclusie ‘asbestveilig’. Dit omvat alle gebouwen op het grondgebied: zowel het eigen gemeentelijk patrimonium als woningen en bedrijven. De gemeente neemt het voortouw, zowel beleidsmatig als communicatief, met ondersteuning van de OVAM. 

Waarom opnemen in het meerjarenplan?

Het meerjarenplan is hét instrument bij uitstek om beleidsprioriteiten te verankeren. Door het thema 'asbestveilige gemeente' hierin op te nemen:
  • verbindt u gezondheid en veiligheid met duurzaam patrimoniumbeheer;
  • creëert u een langetermijnvisie met een gefaseerde aanpak;
  • koppelt u asbestafbouw aan andere beleidsdoelen zoals energie-efficiëntie, klimaatadaptatie, woningkwaliteit en veiligheid; 
  • versterkt u de beleids- en beheercyclus met meetbare doelstellingen, acties en budgetten.
Hoe zien doelstellingen en acties er dan uit in je meerjarenplan en BBC?
We inspireren graag met een reeks voorbeelden.

Hoe begint u eraan?

  1. Evalueer uw huidige situatie: wat werd voor asbest reeds opgenomen in het vorige meerjarenplan?
  2. Formuleer een duidelijke doelstelling: werk toe naar een asbestveilige gemeente.
  3. Gebruik het asbestattest als beleidsinstrument: het biedt aanbevelingen en verduidelijkt gebouwprioriteiten.
  4. Koppel aan andere beleidsdoelen: veiligheid, energie, klimaat, patrimoniumbeheer.
  5. Zet prioritair in op jeugdlocaties. Meld jeugd- en sportgebouwen nu al aan voor een gratis asbestattest via OVAM en moedig de scholen in je gemeente aan dat ook te doen.

Voordelen voor uw bestuur

  • Gezondheid en veiligheid: bescherm uw inwoners, personeel, hulpdiensten en bezoekers tegen blootstelling aan asbestvezels in de gemeentelijke leefomgeving. Creëer een asbestveilige speel-, sport- en schoolomgeving voor kinderen. 
  • Budgettaire voorspelbaarheid: plan gefaseerd en onderbouwd. Dankzij het asbestattest weet u wat, wanneer en hoe.
  • Verhoogde woningkwaliteit en energie-efficiëntie: asbestverwijdering gaat vaak samen met een bredere renovatie. 
  • Minder risico op asbestincidenten: voorkom zware kosten voor het veilig maken of saneren van publieke domein bij incidenten zoals asbestbranden (bv. Brugge 2025) of stormschade. 
  • Sterke communicatie met zichtbare daadkracht: toon leiderschap en geef het goede voorbeeld om burgers en bedrijven te inspireren hun eigen gebouw aan te pakken. 
Dashboard asbestveilige gemeenten 

Gemeenten die de ambitie in hun meerjarenplan opnamen om een asbestveilige gemeente te realiseren, krijgen zichtbaarheid op het Dashboard asbestveilige gemeenten. Inspireer anderen en toon dat uw bestuur verantwoordelijkheid neemt voor een gezonde leefomgeving. 

Het dashboard toont per stad of gemeente drie beleidsindicatoren: 

 

  •  werd asbestafbouw al dan niet opgenomen in het meerjarenplan (ja of nee), 

  • de realisatiegraad aantal op te maken asbestattesten tegen 2032 (%) 

  • de realisatiegraad asbestattesten met eindconclusie ‘asbestveilig’ (%). 

Wilt u opgenomen worden op onze website als voortrekker? 
Stuur een mail naar asbest@ovam.be

We publiceren hier binnenkort een eerste overzicht. 

Monitoringsgegevens van OVAM 

  • Gegevensbronnen om de voortgang van uw gemeente te meten en te vergelijken met andere gemeenten: 

    • Dashboard asbestveilige gemeenten
    • Asbestinventarisdatabank: We maken via het MAGDA-platform een ontsluiting van beschikbare asbestattesten op het grondgebied van uw gemeente in de toekomst mogelijk.
    • Datasets van asbestverdachte dak- en gevelbekleding:  na een succesvol eerste project in Interleuven via luchtbeelden met AI-detectie bekijken we hoe we dit voor andere regio’s kunnen aanbieden. 
    • Benchmarktool: Vergelijk de inzameling van asbestcementafval in uw gemeente met andere gemeenten.   

     

Ondersteuning voor de realisatie van uw asbestveilige gemeente

  • Gratis asbestattesten en ophaling asbestcementafval voor jeugd(sport)gebouwen: meld al uw jeugd(sport)gebouwen gratis en zonder onmiddellijke verwijderverplichting aan.  

  • Ondersteuningskaders voor andere doelgroepen 

  • Infosessie voor uw inwoners over asbest  

  • Communicatiepakketten: Digitaal én fysiek materiaal voor burgers. (zie onder)

  • Lokale woon- en energieloketten  

    Vanaf 1 januari 2028 moet elke Vlaamse gemeente een laagdrempelig geïntegreerd woon- en energieloket aanbieden, waar inwoners terechtkunnen met basisvragen over wonen, energie, woningkwaliteit en renovatie. Dat loket vormt voor een gemeente met beleidsambitie ‘asbestveilige gemeente’ ook een logisch eerste aanspreekpunt voor eerstelijns asbestvragen. Burgers kunnen er dan informatie krijgen over wat een asbestattest inhoudt, hoe ze de conclusies en aanbevelingen moeten lezen en hoe ze die kunnen meenemen in hun renovatieplanning. Zo wordt asbestafbouw niet als een afzonderlijk traject benaderd, maar als onderdeel van een bredere, veilige en toekomstgerichte renovatie van woningen. 

  • Meer info 

Communicatiepakket asbestattest

De gemeentelijke communicatiekanalen hebben een breed bereik onder burgers. OVAM ondersteunt en ontzorgt graag met een contentpakket over het asbestattest. Communiceren over asbest is niet altijd makkelijk. Het is een evenwicht zoeken tussen correcte en voldoende informatie aanreiken en toch geen angst aanjagen. 

We adviseren om op geregelde basis en via je verschillende kanalen te communiceren. Burgers worden vandaag overspoeld met informatie, dus het zal maar de herhaling zijn die onze asbestboodschap kan doen opvallen.

Download hier het communicatiepakket.
In dit contentpakket vindt u tekst en beeld om uw communicatie over het asbestattest naar de burger te versterken. 
Hier vindt u een pakket met foto's. 

Team asbestafbouw

Hebt u een vraag voor dit team? Stel ze hier:

Adres
Stationsstraat 110
2800 Mechelen
Route en bereikbaarheid